Wystawy

W dniu wspomnienia liturgicznego (21 maja) w kapliczce w Parku Etnograficznym w Tokarni umieszczono figurę św. Jana Nepomucena, kapłana i męczennika z XIV-wiecznych Czech.

Kapliczka jest kopią tej, która znajduje się przy drodze w Drugni nad rzeką Czarną i pochodzącej najprawdopodobniej z XVIII wieku. Nabożeństwo do św. Jana z Nepomuka szerzyło się w Polsce jeszcze przed zakończeniem procesu kanonizacji (1729), w związku z odkryciem dokonanym podczas komisyjnego otwarcia grobu z doczesnymi szczątkami świętego w 1719 roku. Wówczas okazało się, że język zachował stan nienaruszony i postanowiono przenieść go do specjalnego relikwiarza. Fakt ten skojarzono z zachowaniem tajemnicy spowiedzi przez św. Jana Nepomucena, mimo zastosowanych tortur. Wiadomo też, że był dobrym kaznodzieją i z żarliwością odprawiał mszę świętą. Stąd język otoczony światłem stanowi jeden z ikonograficznych atrybutów św. Jana Nepomucena, oprócz krucyfiksu, liścia palmy, zamkniętej kłódki, klucza, gestu palca na ustach oraz pięciu świateł w postaci gwiazd. O ile na obrazach i rycinach pojawiały się różne kompozycje ikonograficzne, to w rzeźbie XVIII wieku wykształcił się w zasadzie jeden styl: stojąca postać św. Jana Nepomucena w kontrapoście, w stroju kanonika katedralnego (sutanna, komża z koronkowymi obrzeżami zwana rokietą, mucet i biret), trzymająca w rękach krucyfiks, w który się wpatruje. Ze względu na okoliczności męczeńskiej śmierci – po torturach św. Jana zrzucono z praskiego mostu do rzeki – jest on nie tylko pomocnikiem w dochowaniu tajemnic, obrońcą przed obmową, ale i patronem wstawiającym się w obliczu zagrożenia powodzią lub ryzyka utonięcia. Dlatego najczęściej jego figury występują na cokołach bądź w kapliczkach w pobliżu rzek, stawów, strumieni i brodów. Warto zaznaczyć, że jest to już druga figura św. Jana Nepomucena w Parku Etnograficznym Muzeum Wsi Kieleckiej.